حقوق بیمار
حقوق بیماران ما
این صفحه بخشهایی از آییننامه حقوق بیمار را دربرمیگیرد که مستقیماً به بیمار حق میدهد (مواد ۶ تا ۴۱).
ماده ۶ — استفاده مطابق با عدالت و انصاف
بیمار حق دارد از خدمات بهداشتی متناسب با نیازهای خود بهرهمند شود، شامل فعالیتهایی که در جهت تشویق زندگی سالم در چارچوب اصول عدالت و انصاف و خدمات بهداشت پیشگیرانه هستند. این حق همچنین شامل تعهد همه نهادها و سازمانهای ارائهدهنده خدمات بهداشتی و پرسنل فعال در خدمات بهداشتی به ارائه خدمات مطابق با اصول عدالت و انصاف است.
ماده ۷ — درخواست اطلاعات
بیمار میتواند اطلاعاتی در مورد نحوه بهرهمندی از خدمات بهداشتی و درمانی درخواست کند. این حق شامل دانستن اینکه از کدام مؤسسه بهداشتی و تحت چه شرایطی میتوان بهرهمند شد، تمامی خدمات و امکانات ارائهشده توسط مؤسسات و سازمانهای بهداشتی و روش بهرهمندی از خدمات بهداشتی ارائه شده در مؤسسه مورد مراجعه است.
تمام مؤسسات و نهادهای بهداشتی موظفند واحدی با تجهیزات فنی کافی ایجاد کنند تا بیمار را مطابق با بند اول مطلع نمایند؛ در این واحد باید کارکنانی دائمی با صلاحیت و شایستگی لازم برای ارائه اطلاعات دقیق و کافی به بیمار استخدام شوند و اقدامات لازم برای دسترسی آسان بیمار به واحدهای مورد نیاز فراهم شود، از جمله نصب تابلوها، بروشورها و علائم اطلاعرسانی در مکانهای مناسب مؤسسه.
ماده ۸ — انتخاب و تغییر مؤسسه بهداشتی
بیمار حق دارد، مشروط به رعایت رویهها و شرایط پیشبینی شده در قانون مربوطه، موسسه یا مرکز بهداشتی را انتخاب کرده و از خدمات بهداشتی ارائه شده در مرکز انتخابی خود بهرهمند شود.
به شرط رعایت سیستم ارجاع تعیین شده توسط مقررات، بیمار میتواند مرکز درمانی خود را تغییر دهد. با این حال، اصل بر این است که بیمار توسط پزشک از این موضوع که تغییر مرکز درمانی ممکن است خطر جانی ایجاد کند یا بیماری او بدتر شود، آگاه شود و از نظر خطر جانی، تغییر مرکز درمانی از نظر پزشکی مانعی نداشته باشد.
به جز موارد اضطراری، کسانی که به هر مؤسسه بیمه اجتماعی وابسته باشند و زنجیره ارجاع مقرر شده توسط قوانین را رعایت نکنند، تفاوت هزینه را خودشان پرداخت میکنند.
در مواردی که اقامت بیمار در مرکز درمانی از نظر پزشکی ضروری نبوده یا نیاز به انتقال به مرکز درمانی دیگری وجود داشته باشد، وضعیت به بیمار یا افراد ذکر شده در بند دوم ماده 15 توضیح داده میشود. پیش از انتقال، اطلاعات لازم توسط مرکز ارسالکننده یا مقامات تعیینشده در قانون به مرکز درمانی که درخواست انتقال به آن شده یا از نظر پزشکی مناسب است، ارائه میشود. در هر دو حالت، ارائه خدمات بدون وقفه و بهطور پیوسته اساس است.
ماده ۹ — شناسایی، انتخاب و تغییر پرسنل
در صورت درخواست بیمار، اطلاعاتی درباره هویت، وظایف و عناوین پزشکان و سایر پرسنلی که خدمات بهداشتی به او ارائه میدهند یا میدهند، در اختیار او قرار میگیرد.
به شرط رعایت روشهای تعیین شده توسط مقررات، بیمار حق دارد پرسنلی که به او خدمات درمانی ارائه میدهند را آزادانه انتخاب کند، پزشک مشاور خود را تغییر دهد و درخواست مشاوره از پزشکان دیگر داشته باشد.
هنگامی که حقوق انتخاب پرسنل، تغییر پزشک و درخواست مشاوره استفاده شود، تفاوت هزینه تعیینشده توسط مقررات، توسط بیمار استفادهکننده از این حقوق پرداخت میشود.
ماده 10 — درخواست تعیین اولویت
در مواردی که به دلیل کمبود یا محدود بودن امکانات ارائه خدمات مؤسسه بهداشتی، درخواست خدمات درمانی بیمار در زمان مناسب برآورده نمیشود، بیمار حق دارد درخواست کند که حق تقدم او بر اساس معیارهای پزشکی و به صورت عینی تعیین شود.
در تعیین ترتیب اولویت در مورد موارد فوری و قضایی و افراد مسن و معلول، مقررات مربوطه اعمال میشود.
ماده 11 — تشخیص، درمان و مراقبت مطابق نیازهای پزشکی
بیمار حق دارد که تشخیص، درمان و مراقبت او مطابق با مقتضیات دانش و فناوری پزشکی مدرن انجام شود.
تشخیص و درمان برخلاف اصول پزشکی و مقررات مربوط به پزشکی یا به صورت فریبدهنده مجاز نیست.
ماده 12 — ممنوعیت مداخله خارج از نیازهای پزشکی
بدون هدف تشخیص، درمان یا پیشگیری، هیچ کاری که منجر به مرگ یا خطر جانی شود، یا تمامیت جسمی را نقض کند، یا مقاومت روحی یا بدنی را کاهش دهد، نمیتواند انجام شود و درخواست نیز نمیتواند شود.
ماده 13 — ممنوعیت مرگسازی یاریشده (اوتانازی)
کشتار رحمانه ممنوع است.
به دلایل پزشکی یا به هر نحو دیگر، نمیتوان از حق زندگی چشمپوشی کرد. حتی اگر خودش یا شخص دیگری درخواست کند، هیچکس نمیتواند به زندگی کسی پایان دهد.
ماده 14 — رعایت دقت پزشکی
پرسنل، مراقبت پزشکی لازم را متناسب با وضعیت بیمار ارائه میدهد. حتی اگر نجات زندگی بیمار یا حفظ سلامتی او ممکن نباشد، موظف است تلاش کند تا رنج او را کاهش دهد یا تسکین دهد.
ماده 15 — درخواست اطلاعات به طور کلی
بیمار حق دارد به صورت شفاهی یا کتبی در مورد وضعیت سلامتی خود، اقدامات پزشکی که بر او اعمال میشود، مزایا و عوارض احتمالی آنها، روشهای مداخله پزشکی جایگزین، پیامدهای احتمالی در صورت عدم پذیرش درمان و سیر و نتایج بیماری اطلاعات بخواهد.
اطلاعات لازم در مورد وضعیت سلامتی میتواند توسط خود بیمار یا در صورت اینکه بیمار کوچک یا فاقد اهلیت تمییز یا محدود باشد، توسط ولی یا سرپرست او درخواست شود. بیمار میتواند برای دریافت اطلاعات درباره وضعیت سلامتیاش، به شخص دیگری نیز وکالت دهد. در موارد لازم، ممکن است درخواست شود که وکالت به صورت مستند ارائه شود.
بیمار میتواند علاوه بر پزشک معالج خود، از پزشک دیگری نیز اطلاعاتی درباره وضعیت سلامت خود دریافت کند.
ماده 16 — بررسی سوابق
بیمار میتواند پرونده و سوابق مربوط به وضعیت سلامت خود را به طور مستقیم یا از طریق نماینده یا وکیل قانونی خود بررسی کرده و یک نسخه از آن را دریافت کند. این سوابق تنها توسط کسانی که مستقیماً با درمان بیمار مرتبط هستند قابل مشاهده است.
ماده ۱۷ — درخواست اصلاح سوابق
بیمار میتواند درخواست کند اطلاعات پزشکی و شخصی ناقص، مبهم یا نادرست موجود در سوابق خود در موسسات و مراکز بهداشتی تکمیل، توضیح، تصحیح و متناسب با وضعیت نهایی سلامتی و وضعیت شخصی او شود.
این حق شامل حق اعتراض به گزارشهای مربوط به وضعیت سلامت بیمار و همچنین درخواست تهیه گزارش جدید درباره وضعیت سلامت، در همان نهاد یا مؤسسات دیگر نیز میباشد.
ماده ۱۸ — رویه ارائه اطلاعات
اطلاعات، در صورت لزوم با استفاده از مترجم، به گونهای که بیمار بتواند بفهمد، بدون استفاده زیاد از اصطلاحات پزشکی، بدون ایجاد تردید و شک، و به شکل مناسب با وضعیت روحی بیمار و با بیان مودبانه ارائه میشود.
ماده ۱۹ — مواردی که دادن اطلاعات مجاز نیست و اقدامات احتیاطی لازم است
در شرایطی که احتمال دارد با تأثیر منفی بر روحیه بیمار، بیماری شدت یابد و سیر و نتیجه بیماری وخیم به نظر برسد، پنهان کردن تشخیص مجاز است.
اینکه به بیمار یا نزدیکان او اطلاعاتی درباره وضعیت سلامتی بیمار داده شود یا نشود، بستگی به تشخیص پزشک آن دارد، در چارچوب شرایط ذکر شده در بند فوق.
یک تشخیص بدون درمان تنها میتواند توسط یک پزشک و با کاملترین احتیاط به بیمار انتقال یابد یا اطلاع داده شود. در صورتی که بیمار درخواست مخالفی نداشته باشد یا فردی که قرار است آشکار شود از قبل مشخص نشده باشد، چنین تشخیصی به خانواده بیمار اطلاع داده میشود.
ماده ۲۰ — منع ارائه اطلاعات
به جز در مواردی که اقدامات لازم توسط مراجع ذیصلاح بر اساس مقررات مربوطه و ماهیت بیماری لازم باشد؛ بیمار میتواند درخواست کند که اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت وی به خودش یا خانوادهاش یا نزدیکانش داده نشود.
ماده ۲۱ — احترام به حریم خصوصی
احترام به حریم خصوصی بیمار اساس است. بیمار ممکن است بهطور صریح درخواست حفاظت از حریم خصوصی خود را داشته باشد. هرگونه مداخله پزشکی با رعایت احترام به حریم خصوصی بیمار انجام میشود.
احترام به حریم خصوصی و حق درخواست آن؛
- اطمینان از اینکه ارزیابیهای پزشکی مرتبط با وضعیت سلامت بیمار بهصورت محرمانه انجام شود,
- انجام معاینه، تشخیص، درمان و سایر فرایندهایی که تماس مستقیم با بیمار را میطلبند، باید در محیطی معقول و محرمانه انجام شود.
- در شرایطی که ممانعت پزشکی نداشته باشد، حضور یکی از بستگان فرد مجاز است.
- جلوگیری از حضور افرادی که مستقیماً با درمان مربوط نیستند در حین مداخلات پزشکی
- ملازم نیست که در صورتی که ماهیت بیماری ایجاب نکند، به زندگی شخصی و خانوادگی بیمار دخالت شود.
- محرمانه نگه داشتن منبع هزینههای سلامت را در بر میگیرد.
رویداد مرگ، حق نقض حریم خصوصی را نمیدهد.
در مؤسسات و مراکز درمانی که آموزش ارائه میدهند، اگر حضور افراد غیرمرتبط مستقیم با درمان بیمار در هنگام مداخله پزشکی ضروری باشد؛ پیش از آن یا در طول درمان، رضایت جداگانه بیمار برای این منظور اخذ میشود.
ماده ۲۲ — تحت عمل جراحی پزشکی بدون رضایت قرار نگرفتن
به جز موارد استثنائی که در قانون ذکر شده است، هیچ کس بدون رضایت خود و به شیوهای که با رضایت داده شده مطابقت نداشته باشد، نمیتواند تحت عمل جراحی پزشکی قرار گیرد.
اگر احتمال وجود شواهد احتمالی جرم در بدن شخصی که مظنون به ارتکاب یا شرکت در یک جرم است یا در بدن قربانی وجود داشته باشد؛ برای کشف این شواهد، تحت عمل جراحی پزشکی قرار دادن متهم یا قربانی، منوط به تصمیم قاضی است.
در صورتی که تأخیر مشکلساز باشد، این عمل میتواند بنا به درخواست دادستان انجام شود.
ماده ۲۳ — حفظ محرمانگی اطلاعات
اطلاعات حاصل از ارائه خدمات سلامت، به جز در مواردی که قانون اجازه داده است، تحت هیچ شرایطی قابل افشا نیست.
حتی اگر بر مبنای رضایت فرد باشد، در مواردی که منجر به چشمپوشی کامل از حقوق شخصیتی، واگذاری این حقوق به دیگران یا محدودیت شدید آنها شود، افشای اطلاعات، مسئولیت قانونی افشاکننده را حذف نمیکند.
افشای اطلاعاتی که بدون وجود دلیل قانونی و اخلاقی معتبر و موجه احتمال آسیب رساندن به بیمار را دارد، مسئولیت حقوقی و کیفری پرسنل و دیگر افراد را نیز به دنبال دارد.
در فعالیتهایی که با هدف تحقیق و آموزش انجام میشوند، اطلاعات هویتی بیمار بدون رضایت او قابل افشا نیست.
ماده ۲۴ — رضایت و موافقت بیمار
در مداخلات پزشکی، رضایت بیمار لازم است. اگر بیمار خردسال یا محجور باشد، اجازه از ولی یا قیم او گرفته میشود. در مواردی که بیمار، ولی یا قیم ندارد، حاضر نیست یا بیمار قادر به ابراز نظر خود نیست، این شرط لازم نیست.
در مواردی که نماینده قانونی رضایت ندهد، اگر مداخله پزشکی ضروری باشد، انجام مداخله پزشکی برای بیمار تحت ولایت و قیومیت مشروط به تصمیم دادگاه مطابق با مواد 272 و 431 قانون مدنی ترکیه است.
اگر گرفتن اجازه از نماینده قانونی یا دادگاه زمان ببرد و در صورتی که مداخله فوری برای بیمار صورت نگیرد زندگی او یا یکی از اعضای حیاتیاش در معرض تهدید قرار گیرد، شرط اجازه لازم نیست.
به جز موارد اضطراری که زندگی یا یکی از اعضای حیاتی را تهدید میکند، همیشه امکان پس گرفتن رضایت وجود دارد.
بازپسگیری رضایت به معنای رد درمان توسط بیمار است.
بازپسگیری رضایت پس از شروع مداخله، مشروط به عدم وجود ممانعت پزشکی است.
ماده ۲۵ — امتناع از درمان و توقف آن
به جز مواردی که به صورت قانونی الزامی است و با این شرط که مسئولیت پیامدهای منفی احتمالی بر عهده بیمار میباشد؛ بیمار حق دارد درمانی را که برای او برنامهریزی شده یا در حال انجام است، رد کند یا درخواست توقف آن را بدهد. در این صورت، لازم است پیامدهای ناشی از عدم انجام درمان به بیمار یا نمایندگان قانونی او و یا نزدیکان او توضیح داده شود و مدرک کتبی دال بر این امر دریافت گردد.
استفاده از این حق نمیتواند در مراجعه دوباره بیمار به مرکز درمانی علیه او مورد استفاده قرار گیرد.
ماده ۲۶ — مشارکت نوجوان یا محجور در مداخلات پزشکی
حتی در مواردی که رضایت نماینده قانونی لازم و کافی است، تا حد امکان با شنیدن نظر بیمار نابالغ یا صغیر، او در مداخله پزشکی مشارکت داده میشود.
ماده 27 — اجرای روشهای درمانی غیرمعمول
در صورتی که پس از معاینات کلینیکی یا آزمایشگاهی ثابت شود که روشهای درمان کلاسیک شناخته شده به بیمار فایدهای نمیرسانند و با آزمایش قبلی بر روی حیوانات آزمایشگاهی تأثیر مفید آنها مشخص شده باشد و رضایت بیمار نیز وجود داشته باشد، میتوان به جای روشهای درمان کلاسیک شناخته شده، روش درمان دیگری را به کار برد. علاوه بر این، برای انجام یک روش غیر از روش درمان کلاسیک شناخته شده، لازم است احتمال داشته باشد که برای بیمار مفید باشد و این درمان نتایج نامطلوبتری نسبت به روشهای درمان کلاسیک شناخته شده ایجاد نکند.
یک روش درمان و مداخله پزشکی که قبلاً تجربه نشده، فقط در صورتی قابل انجام است که مطلقاً پیشبینی شود که آسیبی وارد نمیکند و بیمار را نجات میدهد.
مقررات مندرج در فصل ششم محفوظ است.
ماده ۲۸ — شکل و اعتبار رضایت
به استثنای موارد پیشبینی شده در قانون، رضایت نیازی به فرم خاصی ندارد.
رضایت اخذ شده به صورت خلاف قانون و اخلاق نامعتبر است و نمیتوان بر اساس رضایت اخذ شده به این صورت مداخله کرد.
ماده ۲۹ — موافقت در برداشت عضو و بافت
از افراد زیر 18 سال و غیر متمیز نمیتوان عضو و بافت گرفت. از افرادی که این شرایط را دارند، گرفتن عضو یا بافت به منظور تشخیص، درمان و اهداف علمی، مشمول شرایط کتبی پیشبینی شده در ماده 6 قانون شماره 2238 در مورد اخذ، نگهداری و پیوند اعضا و بافتها میباشد. شرایط گرفتن عضو و بافت از متوفی و نگهداری اجساد برای تحقیقات علمی تابع مفاد ماده 14 قانون شماره 2238 محفوظ است.
ماده ۳۰ — خدمات برنامهریزی خانواده و خاتمه بارداری
چه رضایت فرد وجود داشته باشد چه نداشته باشد، داروها و وسایلی که توسط وزارت تعیین نشدهاند، نمیتوانند در خدمات برنامهریزی خانواده استفاده شوند.
سقط جنین مشروط به شرایطی است که در قانون برنامهریزی جمعیت شماره 2827 پیشبینی شده است.
در مواردی که استریلیزاسیون و خاتمه بارداری انجام میشود، با رضایت بیمار و در صورت ازدواج، رضایت همسر نیز ضروری است.
ماده ۳۱ — دامنه رضایت
هنگام گرفتن رضایت، اساساً ضروری است که بیمار یا نماینده قانونی او در مورد موضوع و نتایج مداخله پزشکی اطلاعرسانی شده و آگاه شود.
رضایت بیمار برای مداخله پزشکی مورد نظر، شامل سایر اقدامات پزشکی مورد نیاز آن مداخله نیز میشود. با این حال، در اجرای اقدامات پزشکی، حداکثر احتیاط برای جلوگیری از نقض حقوق مقرر شده در این دستورالعمل و سایر مقررات قانونی به عمل میآید.
ماده ۳۲ — رضایت در تحقیقات پزشکی
هیچ کس نمیتواند بدون اجازه وزارتخانه و رضایت خود، هیچ گونه مداخله پزشکی را به منظور تجربه، تحقیق یا آموزش انجام دهد.
سود پزشکی مورد انتظار از تحقیقات پزشکی و منافع جامعه نمیتواند بر زندگی داوطلبی که با انجام تحقیق موافقت کرده و بر حفظ تمامیت بدنش تأکید دارد، برتری داشته باشد.
تحقیقات پزشکی تنها توسط پرسنلی که دارای دانش و تجربه پزشکی کافی و واجدی شرایط و مجوز قانونی هستند و در مکانهایی که توسط قانون تعیین شده است، انجام میشود.
رضایت داوطلب برای شرکت در تحقیق پزشکی، مسئولیت پرسنل درگیر در این تحقیق را برداشته نمیسازد.
ماده ۳۳ — حفاظت و اطلاعرسانی داوطلب
در پژوهشها، تمام تدابیر لازم برای جلوگیری از آسیب به سلامتی و سایر حقوق شخصیت داوطلب اتخاذ میشود. اگر احتمال آسیبهای احتمالی تحقیق برای داوطلب بهطور پیشاپیش قابل تشخیص نباشد؛ حتی با رضایت داوطلب، موضوع تحقیق نمیتواند انجام شود.
داوطلب؛ هدف، روش، منافع و خطرات احتمالی تحقیق و این که میتواند از شرکت در تحقیق صرف نظر کند و در هر مرحلهای از تحقیق رضایت اولیه خود را بازپس گیرد، به طور کافی از قبل آگاه میشود.
ماده ۳۴ — رویه و شکل اخذ رضایت
ظرفی که داوطلب به طور کافی در مورد تحقیقات پزشکی آگاه شده است، رضایت او، بدون هیچ فشار مادی یا معنوی، کاملاً مبتنی بر اراده آزاد او گرفته میشود و حداکثر دقت در آن به عمل میآید.
در تحقیقات پزشکی، رضایت مشمول شرط شکلی کتبی است.
ماده ۳۵ — وضعیت خردسالان و کسانی که ادراک ندارند
هیچگاه نمیتوان مداخلات پزشکی را که صرفاً با هدف تحقیق پزشکی و بدون سود برای فرد انجام میشود، بر افراد بالغ و نابالغ بیخیال اعمال کرد. انجام تحقیقات پزشکی بر روی افراد بالغ و نابالغ منوط به وجود مزایا است و منوط به رضایت والدین یا قیم آنها میباشد.
در مواردی که نماینده قانونی رضایت ندهد، ماده 24، بند دوم اعمال میشود.
ماده ۳۶ — استفاده از داروها و ترکیبات به منظور تحقیق
حتی اگر بر اساس مقررات خاص اجازه یا مجوز گرفته شده باشد، صرفاً برای اهداف تحقیق پزشکی، هیچ دارو یا ترکیبی بدون رضایت خود بیمار و اجازه وزارتخانه نمیتواند روی بیمار استفاده شود.
استفاده از داروها و ترکیبات در تحقیقات پزشکی تابع مقررات آییننامه تحقیقات دارویی منتشر شده در روزنامه رسمی شماره 21480 به تاریخ 29/11/1993 است.
ماده ۳۷ — تضمین ایمنی
همه حق دارند انتظار داشته باشند و بخواهند که در مؤسسات و مراکز بهداشتی و درمانی در امنیت باشند.
تمامی مؤسسات و مراکز بهداشتی موظف به اتخاذ اقدامات لازم برای حفظ و تأمین ایمنی جانی و مالی بیماران و نزدیکان آنها مانند بازدیدکنندگان و همراهان میباشند.
مقررات خاص مربوط به نگهداری بازداشتشدگان و محکومان در موسسات و مراکز بهداشتی محفوظ است.
ماده ۳۸ — توانایی انجام واجبات دینی و بهرهمندی از خدمات دینی
به میزانی که امکانات مؤسسات و نهادهای بهداشتی اجازه میدهد، تدابیر لازم برای امکان اجرای آزادانه واجبات دینی بیماران اتخاذ میشود.
به شرطی که موجب اختلال در خدمات مؤسسه نشود، دیگران را ناراحت نکند و هیچگونه دخالت در درمانهای پزشکی که توسط پرسنل تنظیم و اجرا میشوند صورت نگیرد، در صورت درخواست بیماران، مأمور دینی متناسب با اعتقادات دینی آنها دعوت میشود تا به بیماران نصیحت دینی کرده و آنها را از نظر معنوی حمایت نماید. برای این منظور، زمان و مکان مناسبی در مؤسسات و مراکز بهداشتی تعیین میشود.
برای بیمارانی که قادر به اظهارنظر نیستند و دینشان شناخته شده و بدون سرپرست هستند در حالت احتضار، بدون نیاز به شرایط درخواست، فرد مذهبی مطابق با ایمان آنها فراخوانده میشود.
چگونگی و زمان استفاده از این حقوق و اقداماتی که در این زمینه اتخاذ خواهد شد، در مقررات مربوط به روشها و اصول کاری مؤسسه بهداشت و درمان به طور جداگانه تنظیم میشود.
ماده ۳۹ — احترام به ارزشهای انسانی و بازدید
بیمار حق دارد از خدمات بهداشتی به شیوهای که با ارزشهای شخصیتی او منطبق است و در محیط مناسب بهرهمند شود.
تمام کارکنانی که در خدمات بهداشتی و درمانی مشغول به کار هستند؛ موظفاند با بیماران، بستگان آنها و بازدیدکنندگان با روی خوش، مهربانی، دلسوزی رفتار کرده و مطابق با مقررات مربوط به خدمات بهداشتی و درمانی و احکام این آییننامه عمل کنند.
در هر مرحله از خدمات بهداشتی، به بیماران اطلاعات لازم و کافی داده میشود که با در نظر گرفتن وضعیت جسمی و روحی آنها، هر اقدام چرا و چگونه انجام میگیرد، قرار است انجام شود و در صورت لزوم انتظار برای آن، دلایل تأخیر توضیح داده میشود.
در مؤسسات و نهادهای بهداشتی، فراهم کردن کلیه شرایط بهداشتی مناسب که شایسته کرامت انسانی باشد و رفع سر و صدا و سایر عوامل مزاحم ضروری است. در صورت لزوم، این موارد میتواند توسط بیمار به موضوع درخواست تبدیل شود.
پذیرش بازدیدکنندگان بیمار مطابق با روشها و اصول تعیین شده توسط مؤسسه یا سازمان انجام میشود و به گونهای باشد که آرامش و سکون بیماران را برهم نزند و اقدامات لازم در این زمینه اتخاذ میشود.
ماده ۴۰ — همراه داشتن سرپرست
به منظور کمک به بیمار در طول معاینه و درمان؛ تا حدی که قوانین و امکانات مؤسسه اجازه دهند و وضعیت سلامت بیمار ایجاب کند، و بستگی به صلاحدید پزشک مسئول درمان دارد، میتوان درخواست حضور همراه نمود.
چگونگی و زمان استفاده از این حق و اقداماتی که در این زمینه اتخاذ خواهد شد، در مقررات مربوط به روشها و اصول کاری مؤسسه و سازمانهای بهداشت و درمان به طور جداگانه تنظیم میشود.
ماده ۴۱ — ارائه خدمات خارج از مؤسسات و ارگانهای بهداشتی
بیماران میتوانند در شرایط زیر از خدمات بهداشتی در محل زندگی خود بهرهمند شوند:
- در ارائه خدمات بهداشت پیشگیرانه،
- در مواردی که به دلایل پزشکی نمیتوان شخصاً به مؤسسه بهداشتی مراجعه کرد یا برد،
- در شرایط اضطراری مانند بلایای طبیعی.
مقررات و اصول مربوط به ارائه خدمات خارج از مؤسسه درمانی به طور جداگانه توسط وزارتخانه تنظیم میشود.
در دوره اخیر، علاوه بر حقوق بیماران، مفهوم «مسئولیت بیمار» نیز ظهور یافته است. هنوز محتوای این مفهوم و دامنه آن مشخص نشده است. اما به طور کلی میتوان گفت، وظایف و تعهداتی هستند که بیمار باید قبل از مراجعه به یک مرکز درمانی و در طول فرآیند پس از مراجعه انجام دهد. میتوانیم مسئولیتهای بیمار را به اندازهبندی کنیم. به طور خلاصه میتوان آنها را به صورت موارد زیر فهرست کرد:
1. مسئولیتهای عمومی
- 1.1. افراد باید نهایت تلاش خود را برای مراقبت از سلامت خود انجام دهند و به توصیههای ارائهشده برای زندگی سالم عمل کنند.
- 1.2. فرد میتواند در صورت تمایل اهداکننده خون شود یا عضو اهدا کند.
- 1.3. در موارد ساده، افراد باید از خود مراقبت کنند.
2. وضعیت تأمین اجتماعی
- 2.1. بیمار موظف است تغییرات در اطلاعات سلامتی، بیمه اجتماعی و اطلاعات شخصی خود را به موقع گزارش دهد.
- 2.2. بیمار موظف است ویزای دفترچه درمانی خود (مانند بیمه تأمین اجتماعی، کارت سبز) را به موقع انجام دهد.
3. اطلاعرسانی به کارکنان سلامت
- 3.1. بیمار باید شکایات خود، بیماریهای قبلی، اینکه آیا در گذشته درمانهای بستری داشته یا نه، داروهایی که در حال حاضر مصرف میکند و تمامی اطلاعات مربوط به سلامتی خود را به طور کامل و بدون کم و کاست ارائه دهد.
4. رعایت قوانین بیمارستان
- 4.1. بیمار باید از قوانین و رویههای مؤسسه درمانی که به آن مراجعه میکند، پیروی کند.
- 4.1. بیمار باید از زنجیره ارجاع تعیین شده توسط وزارت بهداشت و سایر مؤسسات تأمین اجتماعی پیروی کند.
- 4.2. انتظار میرود بیمار در طول فرآیند درمان، مراقبت و توانبخشی با کادر پزشکی همکاری داشته باشد.
- 4.3. اگر بیمار از مراکز درمانی با خدمات وقت قبلی استفاده میکند، باید به تاریخ و ساعت تعیین شده پایبند باشد و هر گونه تغییر را به محل مربوط اطلاع دهد.
- ۴.۴. بیمار باید به حقوق پرسنل بیمارستان، سایر بیماران و بازدیدکنندگان احترام بگذارد.
- ۴.۵. بیمار؛ موظف است خسارتهایی که به تجهیزات بیمارستان وارد میکند را جبران کند.
5. رعایت توصیههای مربوط به درمان
- ۵.۱. بیمار باید با دقت به توصیههای مربوط به درمان و دارو گوش دهد و در مواردی که متوجه نمیشود سؤال کند.
- ۵.۲. اگر وضعیت بیمار به گونهای باشد که نتواند به توصیههای مربوط به درمان عمل کند، باید این موضوع را به پرسنل بهداشتی اطلاع دهد.
- ۵.۳. بیمار باید مشخص کند که آیا برنامه مراقبتهای بهداشتی و پس از ترخیص را همانطور که انتظار میرود، درست درک کرده است یا خیر.
- ۵.۴. بیمار؛ مسئول پیامدهایی است که به دلیل رد درمان اعمالشده یا عدم رعایت توصیهها به وجود میآید.